Bo'linish belgilari

Bo'linish belgisi — sonni haqiqatda bo'lmasdan, u berilgan songa qoldiqsiz bo'linishini aytib beradigan qoida. Kasrni qisqartirishda, EKUB topishda va sonni ko'paytuvchilarga ajratishda eng ko'p kerak bo'ladi.

Belgilarni birlashtirish mumkin: 6 ga bo'linish — 2 ga va 3 ga bir vaqtda bo'linish; 12 ga bo'linish — 3 ga va 4 ga; 15 ga bo'linish — 3 ga va 5 ga.

Bo'linish belgilari jadvali

Nechaga	Belgisi	Misol
2	oxirgi raqam juft: 0, 2, 4, 6, 8	1 34 → 34 juft → 134 ⋮ 2
3	raqamlar yig'indisi 3 ga bo'linadi	261 → 2+6+1 = 9 ⋮ 3
4	oxirgi ikki raqamdan tuzilgan son 4 ga bo'linadi	1316 → 16 ⋮ 4
5	oxirgi raqam 0 yoki 5	475 → …5 ⋮ 5
6	2 ga ham, 3 ga ham bo'linadi	534 → juft, 5+3+4 = 12 ⋮ 3
8	oxirgi uch raqamdan tuzilgan son 8 ga bo'linadi	5112 → 112 ⋮ 8
9	raqamlar yig'indisi 9 ga bo'linadi	837 → 8+3+7 = 18 ⋮ 9
10	oxirgi raqam 0	720 → …0 ⋮ 10
11	toq va juft o'rindagi raqamlar yig'indilari ayirmasi 11 ga bo'linadi (0 ham)	935 → (9+5) − 3 = 11 ⋮ 11
25	oxirgi ikki raqam 00, 25, 50 yoki 75	1375 → …75 ⋮ 25

Tipik xatolar

3 ga bo'linishni oxirgi raqam bo'yicha tekshirish. 23 ning oxirgi raqami 3, lekin 23 uch ga bo'linmaydi — qaraladigan narsa RAQAMLAR YIG'INDISI.
9 ga bo'linsa 3 ga ham bo'linadi, teskarisi esa har doim emas: 12 uchga bo'linadi, to'qqizga — yo'q.

Savol va javob

3 ga bo'linish belgisi qanday?

Raqamlar yig'indisi 3 ga bo'linsa, son ham 3 ga bo'linadi: 261 → 2+6+1 = 9, 9 ⋮ 3, demak 261 ⋮ 3.

4 ga bo'linishni qanday bilish mumkin?

Oxirgi ikki raqamdan tuzilgan son 4 ga bo'linsa, butun son ham bo'linadi: 1316 → 16 ⋮ 4.

7 ga bo'linish belgisi bormi?

Bor, lekin u murakkab: oxirgi raqamni ikkilantirib qolganidan ayiriladi (364 → 36 − 8 = 28 ⋮ 7). Amalda 7 ga shunchaki bo'lib ko'rish tezroq.