Daraja xossalari
Daraja — bir xil ko'paytuvchilarning qisqa yozuvi: aⁿ = a · a · … · a (n marta). a — asos, n — ko'rsatkich. 2⁵ = 2 · 2 · 2 · 2 · 2 = 32.
Xossalar faqat ASOSLAR BIR XIL bo'lganda ishlaydi: 2³ · 2⁴ = 2⁷, lekin 2³ · 3⁴ ni soddalashtirib bo'lmaydi. Ko'paytuvchilar bir xil bo'lsa, ko'rsatkichlar bo'yicha qoida qo'llanadi.
Formulalar
- Ko'paytirish
aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ - Bo'lish
aᵐ : aⁿ = aᵐ⁻ⁿ (a ≠ 0) - Darajani darajaga
(aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ - Ko'paytma darajasi
(ab)ⁿ = aⁿ · bⁿ - Kasr darajasi
(a/b)ⁿ = aⁿ / bⁿ (b ≠ 0) - Nol ko'rsatkich
a⁰ = 1 (a ≠ 0) - Manfiy ko'rsatkich
a⁻ⁿ = 1 / aⁿ - Kasr ko'rsatkich
a^(m/n) = ⁿ√(aᵐ) (a ≥ 0)
Namunaviy savollar
2⁵ · 2³ : 2⁶ = ?
Yechimi
4
- 2⁵ · 2³ = 2⁸
- 2⁸ : 2⁶ = 2²
- 2² = 4
(3²)³ · 3⁻⁴ = ?
Yechimi
9
- (3²)³ = 3⁶
- 3⁶ · 3⁻⁴ = 3²
- 3² = 9
(2/5)⁻² ni hisoblang.
Yechimi
25/4 = 6,25
- Manfiy ko'rsatkich — teskari kasr
- (5/2)² = 25/4
2, 3, 5 ning darajalari
| n | 2ⁿ | 3ⁿ | 5ⁿ |
|---|---|---|---|
| 1 | 2 | 3 | 5 |
| 2 | 4 | 9 | 25 |
| 3 | 8 | 27 | 125 |
| 4 | 16 | 81 | 625 |
| 5 | 32 | 243 | 3125 |
| 6 | 64 | 729 | 15625 |
| 7 | 128 | 2187 | 78125 |
| 8 | 256 | 6561 | 390625 |
| 9 | 512 | 19683 | 1953125 |
| 10 | 1024 | 59049 | 9765625 |
Tipik xatolar
- aᵐ · aⁿ ni aᵐⁿ deb yozish. Ko'paytirishda ko'rsatkichlar QO'SHILADI: 2³ · 2⁴ = 2⁷, 2¹² emas.
- (a + b)ⁿ ni aⁿ + bⁿ deb ochish. Bu faqat KO'PAYTMA uchun to'g'ri: (a + b)² = a² + 2ab + b².
- −2⁴ va (−2)⁴ boshqa narsa: birinchisi −16, ikkinchisi +16. Qavs bo'lmasa daraja faqat 2 ga tegishli.
Savol va javob
a⁰ nimaga teng?
1 ga, agar a ≠ 0 bo'lsa. 5⁰ = 1, 100⁰ = 1.
Manfiy ko'rsatkichli daraja nima?
a⁻ⁿ = 1/aⁿ — ya'ni teskari son. 2⁻³ = 1/8.
Bir xil asosli darajalar qanday ko'paytiriladi?
Asos qoladi, ko'rsatkichlar qo'shiladi: aᵐ · aⁿ = aᵐ⁺ⁿ.