Qoldiqlar ustida amallar
Yig'indi va ko'paytmaning qoldig'ini topish uchun sonlarning o'zi kerak emas — qoldiqlari yetadi.
Qoldiqlar bilan hisoblash. Agar a ni m ga bo'lganda qoldiq r₁, b ni — r₂ bo'lsa, a + b ning qoldig'i r₁ + r₂ ning qoldig'iga, a · b niki esa r₁ · r₂ ning qoldig'iga teng. Ya'ni katta sonlarni qoldiqlari bilan almashtirish mumkin. Oxirida natijani yana m ga bo'lib, haqiqiy qoldiqni olish kerak.
Mavzu 7-sinf Algebra dasturida o'tiladi. Pastdagi darsda shu mavzu bo'yicha mashqlar bor: javob darhol tekshiriladi, xato qilingan savollar keyin qayta so'raladi.
Formulalar
- Yig'indi
(a + b) mod m = (r₁ + r₂) mod m - Ko'paytma
(a · b) mod m = (r₁ · r₂) mod m - Daraja
aⁿ mod m = r₁ⁿ mod m
Yechish tartibi
- Har sonning qoldig'ini yozing.
- Amalni qoldiqlar ustida bajaring.
- Natijani m ga bo'lib, oxirgi qoldiqni oling.
Yechilgan misollar
a ni 9 ga bo'lganda qoldiq 5, b ni — 8. a + b ni 9 ga bo'lgandagi qoldiq?
Yechimi
4
- 5 + 8 = 13
- 13 = 9 · 1 + 4
a ni 7 ga bo'lganda qoldiq 3, b ni — 5. a · b ni 7 ga bo'lgandagi qoldiq?
Yechimi
1
- 3 · 5 = 15
- 15 = 7 · 2 + 1
Tipik xatolar
- Natijani yana m ga bo'ling: r₁ = 5, r₂ = 8, m = 9 da 13 javob emas, 13 = 9 + 4 → 4.
- r₁ + r₂ ni javob deb yozish va uni yana m ga bo'lmaslik.
- Ko'paytma o'rniga qoldiqlarni qo'shish.
Savol va javob
Qoldiqlar ustida amallar — bu nima?
Yig'indi va ko'paytmaning qoldig'ini topish uchun sonlarning o'zi kerak emas — qoldiqlari yetadi.
Qoldiqlar ustida amallar formulasi qanday?
Yig'indi: (a + b) mod m = (r₁ + r₂) mod m; Ko'paytma: (a · b) mod m = (r₁ · r₂) mod m; Daraja: aⁿ mod m = r₁ⁿ mod m
Qoldiqlar ustida amallar qaysi sinfda o'tiladi?
7-sinf Algebra dasturida. Shu mavzu bo'yicha 1 ta dars va mashqlar bor.
Qoldiqlar ustida amallarda ko'p qilinadigan xato nima?
Natijani yana m ga bo'ling: r₁ = 5, r₂ = 8, m = 9 da 13 javob emas, 13 = 9 + 4 → 4.