Qoldiqli bo'lish
Bo'linuvchi = bo'luvchi · bo'linma + qoldiq. Qoldiq manfiy emas va har doim bo'luvchidan kichik.
Bo'lish teoremasi. Har qanday natural a va b uchun yagona q va r topiladi: a = b · q + r, bunda 0 ≤ r < b. q — to'liqsiz bo'linma, r — qoldiq. r = 0 bo'lsa a soni b ga qoldiqsiz bo'linadi. Qoldiq hech qachon bo'luvchidan katta yoki unga teng bo'lmaydi.
Mavzu 7-sinf Algebra dasturida o'tiladi. Pastdagi darsda shu mavzu bo'yicha mashqlar bor: javob darhol tekshiriladi, xato qilingan savollar keyin qayta so'raladi.
Formulalar
- Qoldiqli bo'lish
a = b · q + r, 0 ≤ r < b - Qoldiqni topish
r = a − b · q 340 = 7 · 48 + 4
Yechish tartibi
- a ichida b eng ko'pi bilan necha marta borligini toping — bu q.
- b · q ni a dan ayiring — farq qoldiq r.
- Tekshiring: 0 ≤ r < b.
Yechilgan misollar
340 ni 7 ga bo'lgandagi qoldiqni toping.
Yechimi
4
- 7 · 48 = 336
- 340 − 336 = 4
Qaysi son 9 ga bo'lganda bo'linma 12, qoldiq 5 beradi?
Yechimi
113
- a = 9 · 12 + 5
Tipik xatolar
- Bo'linmani (48) qoldiq deb yozmang — so'ralgani r.
- Bo'linmani qoldiq deb yozish.
- Qoldiqni bo'luvchidan katta qoldirish: 340 = 7 · 47 + 11 — bo'lish tugamagan.
Savol va javob
Qoldiqli bo'lish — bu nima?
Bo'linuvchi = bo'luvchi · bo'linma + qoldiq. Qoldiq manfiy emas va har doim bo'luvchidan kichik.
Qoldiqli bo'lish formulasi qanday?
Qoldiqli bo'lish: a = b · q + r, 0 ≤ r < b; Qoldiqni topish: r = a − b · q; 340 = 7 · 48 + 4
Qoldiqli bo'lish qaysi sinfda o'tiladi?
7-sinf Algebra dasturida. Shu mavzu bo'yicha 1 ta dars va mashqlar bor.
Qoldiqli bo'lishda ko'p qilinadigan xato nima?
Bo'linmani (48) qoldiq deb yozmang — so'ralgani r.