Trapetsiya va aylana
To'rtburchakka aylana ichki chizilsa, qarama-qarshi tomonlar yig'indilari teng. Teng yonli trapetsiyada bundan yon tomon va balandlik chiqadi.
Ichki aylana chizilgan to'rtburchak. To'rtburchakka aylana ichki chizilishi uchun qarama-qarshi tomonlar yig'indilari teng bo'lishi kerak: AB + CD = BC + AD. Sababi — bitta uchdan o'tkazilgan ikki urinma kesmasi teng. Trapetsiyada bu asoslar yig'indisi yon tomonlar yig'indisiga teng degani.
Teng yonli trapetsiya. Asoslari a va b bo'lgan teng yonli trapetsiyaga aylana ichki chizilsa, yon tomon c = (a + b)/2. Balandlik tushirsak, h² = c² − ((b − a)/2)² = ab, ya'ni h = √(ab). Balandlik — aylana diametri, r = h/2. Tashqi aylana esa faqat teng yonli trapetsiyaga chiziladi.
Mavzu 9-sinf Geometriya dasturida o'tiladi. Pastdagi darsda shu mavzu bo'yicha mashqlar bor: javob darhol tekshiriladi, xato qilingan savollar keyin qayta so'raladi.
Formulalar
- Ichki aylana sharti
a + b = c + d - Yon tomon
c = (a + b) / 2 - Balandlik va radius
h = 2r = √(ab) Teng yonli: c = (a + b) / 2, h = 2r = √(ab)a = 2, b = 8: c = 5, h = 4, r = 2
Yechish tartibi
- Qarama-qarshi tomonlar yig'indilarini tenglang.
- Teng yonli trapetsiyada h = √(ab), r = h/2.
Yechilgan misollar
Asoslar 2 va 8. Yon tomon va r?
Yechimi
c = 5, r = 2
- c = (2 + 8) / 2 = 5
- h = √16 = 4
AB = 7, BC = 9, CD = 10. AD = ?
Yechimi
8
- AB + CD = BC + AD
- AD = 17 − 9
Tipik xatolar
- √(ab) — balandlik, radius uning yarmi.
- Radius o'rniga balandlikni yozish.
- Qo'shni tomonlarni juftlash: AB + BC = CD + AD.
Savol va javob
Trapetsiya va aylana — bu nima?
To'rtburchakka aylana ichki chizilsa, qarama-qarshi tomonlar yig'indilari teng. Teng yonli trapetsiyada bundan yon tomon va balandlik chiqadi.
Trapetsiya va aylana formulasi qanday?
Ichki aylana sharti: a + b = c + d; Yon tomon: c = (a + b) / 2; Balandlik va radius: h = 2r = √(ab); Teng yonli: c = (a + b) / 2, h = 2r = √(ab)
Trapetsiya va aylana qaysi sinfda o'tiladi?
9-sinf Geometriya dasturida. Shu mavzu bo'yicha 1 ta dars va mashqlar bor.
Trapetsiya va aylanada ko'p qilinadigan xato nima?
√(ab) — balandlik, radius uning yarmi.