Skalyar ko'paytma
Mos koordinatalar ko'paytmalarining yig'indisi. Natija — vektor emas, son.
Skalyar ko'paytma. Ikki vektorning skalyar ko'paytmasi — SON: koordinatalarda x₁x₂ + y₁y₂, geometrik |a||b|cos φ. Vektorlar perpendikulyar ⇔ skalyar ko'paytma nol. cos φ = a·b / (|a||b|) orqali burchak topiladi. Uzunlik: |a|² = a · a.
Mavzu 8-sinf Geometriya dasturida o'tiladi. Pastdagi darsda shu mavzu bo'yicha mashqlar bor: javob darhol tekshiriladi, xato qilingan savollar keyin qayta so'raladi.
Formulalar
- Koordinatalarda
a · b = x₁x₂ + y₁y₂ - Geometrik
a · b = |a| · |b| · cos φ - Perpendikulyar
a ⊥ b ⇔ a · b = 0 - Ayirma uzunligi
|a − b|² = |a|² − 2 a·b + |b|² a⃗ · b⃗ = x₁x₂ + y₁y₂a⃗ ⊥ b⃗ ⇔ a⃗ · b⃗ = 0
Yechish tartibi
- Koordinatalar bo'lsa — mos koordinatalarni ko'paytirib qo'shing.
- Uzunlik va burchak bo'lsa — |a||b|cos φ.
- Perpendikulyarlik: ko'paytmani 0 ga tenglang.
Yechilgan misollar
a(2; 3), b(4; −1). a · b?
Yechimi
5
- 2 · 4 + 3 · (−1) = 8 − 3
a(2; 3) va b(k; 4) perpendikulyar bo'ladigan k?
Yechimi
k = −6
- 2k + 12 = 0
|a| = 5, |b| = 4, orasidagi burchak 60°. |5a − b|?
Yechimi
√541
- a · b = 5 · 4 · cos 60° = 10
- |5a − b|² = 25 · 25 + 16 − 10 · 10 = 625 + 16 − 100 = 541
Tipik xatolar
- Skalyar ko'paytmani vektor deb yozish: natija son.
- cos φ ni sin φ bilan almashtirish.
Savol va javob
Skalyar ko'paytma — bu nima?
Mos koordinatalar ko'paytmalarining yig'indisi. Natija — vektor emas, son.
Skalyar ko'paytma formulasi qanday?
Koordinatalarda: a · b = x₁x₂ + y₁y₂; Geometrik: a · b = |a| · |b| · cos φ; Perpendikulyar: a ⊥ b ⇔ a · b = 0; Ayirma uzunligi: |a − b|² = |a|² − 2 a·b + |b|²
Skalyar ko'paytma qaysi sinfda o'tiladi?
8-sinf Geometriya dasturida. Shu mavzu bo'yicha 2 ta dars va mashqlar bor.
Skalyar ko'paytmada ko'p qilinadigan xato nima?
Skalyar ko'paytmani vektor deb yozish: natija son.