Urinma va kesuvchi
Bitta nuqtadan urinma va kesuvchi o'tkazilsa, urinma kvadrati tashqi qism bilan butun kesuvchining ko'paytmasiga teng.
Urinma va kesuvchi teoremasi. Aylanadan tashqaridagi M nuqtadan MT urinma va aylanani A, B nuqtalarda kesuvchi o'tkazilgan (A yaqinroq). U holda MT² = MA · MB. Bu yerda MB — butun kesuvchi, MA — uning tashqi qismi. Bitta nuqtadan o'tkazilgan ikki urinma esa teng.
Mavzu 9-sinf Geometriya dasturida o'tiladi. Pastdagi darsda shu mavzu bo'yicha mashqlar bor: javob darhol tekshiriladi, xato qilingan savollar keyin qayta so'raladi.
Formulalar
- Urinma va kesuvchi
MT² = MA · MB - Ikki kesuvchi
MA · MB = MC · MD - Ikki urinma
MT₁ = MT₂ MA = 4, AB = 5: MB = 9, MT = √36 = 6
Yechish tartibi
- Butun kesuvchini toping: MB = MA + AB.
- MT² = MA · MB dan noma'lumni toping.
Yechilgan misollar
MA = 4, AB = 5
Yechimi
MT = 6
- MB = 9
- MT² = 4 · 9 = 36
MT = 12, MA = 8
Yechimi
AB = 10
- MB = 144 / 8 = 18
- AB = 18 − 8
Tipik xatolar
- MB — butun kesuvchi (MA + AB), faqat ichki vatar AB emas.
- MA · AB olish — ichki vatar emas, butun kesuvchi kerak.
- MB ni topib, AB ga o'tmaslik.
Savol va javob
Urinma va kesuvchi — bu nima?
Bitta nuqtadan urinma va kesuvchi o'tkazilsa, urinma kvadrati tashqi qism bilan butun kesuvchining ko'paytmasiga teng.
Urinma va kesuvchi formulasi qanday?
Urinma va kesuvchi: MT² = MA · MB; Ikki kesuvchi: MA · MB = MC · MD; Ikki urinma: MT₁ = MT₂; MA = 4, AB = 5: MB = 9, MT = √36 = 6
Urinma va kesuvchi qaysi sinfda o'tiladi?
9-sinf Geometriya dasturida. Shu mavzu bo'yicha 1 ta dars va mashqlar bor.
Urinma va kesuvchida ko'p qilinadigan xato nima?
MB — butun kesuvchi (MA + AB), faqat ichki vatar AB emas.